Research article | Open Access
Journal of Research in Education and Teaching 2025, Vol. 14(2) 154-179
Doğal Afetlerde Çocuk: Çocuk Resimlerinde Depremi Yaşayan ve Yaşamayan İlkokul öğrencilerinin Deprem ve Yardımlaşma Algısı
pp. 154 - 179
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 9/9 | Single/Total Download: 12/11
Abstract
Doğal afetler, özellikle çocuklarda derin duygusal etkiler yaratabilir. 6 Şubat 2023'te Türkiye'de meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler, geniş bir coğrafyada yıkıma yol açarak insan değişimi kalıcı izler bırakmıştır. Literatürde insanların doğal afetlerden psikolojik olarak etkilendiği ve anlatıldığı onların duygusal sorunları hakkında önemli ipuçları sunulmaktadır. Bu çalışma, ilkokullarda deprem deneyimini resim analiziyle inceleyerek, depremi yaşayan ve yaşamayan çocuklar arasında farkları ortaya koymayı sürdürüyor. Ayrıca okullarda yürütülen “Türkiye Tek Yürek” yardım kampanyasının sınırsız yaratma gücü. Amaçlı yönlendirme yöntemi kullanılarak, İstanbul Başakşehir'de depremi yaşamamış ve Şanlıurfa Haliliye'de depremi 7-10 yaş aralığında yaşamış 25'er öğrenci çalışması oluşturuldu. Çocukların çizimleri betimsel analizlerle değerlendirilmiş, depremi yaşayanların saldırılarında yıkım ve olumsuz duygular daha fazla yer alırken, depremi yaşayanların çekimlerinde yardımlaşma ve umut temaları ortaya çıktı. Böylece araştırma, afet deneyiminin çocukların basit biçimlerine göre ortaya konulması ve “Türkiye Tek Yüre sembolk” kampanyasının çocukların çizimlerine yansıyan düzeydeki düzeyine ilişkin özgün bulgular sunmaktadır.
Keywords: Deprem, ilkokul, yardımlaşma, resim analizi, Türkiye Tek Yürek
APA 7th edition
Bakla, A.O., Kolbasar, S., & Ilgar, S.M. (2025). Doğal Afetlerde Çocuk: Çocuk Resimlerinde Depremi Yaşayan ve Yaşamayan İlkokul öğrencilerinin Deprem ve Yardımlaşma Algısı. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), 154-179.
Harvard
Bakla, A., Kolbasar, S. and Ilgar, S. (2025). Doğal Afetlerde Çocuk: Çocuk Resimlerinde Depremi Yaşayan ve Yaşamayan İlkokul öğrencilerinin Deprem ve Yardımlaşma Algısı. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), pp. 154-179.
Chicago 16th edition
Bakla, Ayse Ozcinar, Sevcan Kolbasar and Sengul Mertol Ilgar (2025). "Doğal Afetlerde Çocuk: Çocuk Resimlerinde Depremi Yaşayan ve Yaşamayan İlkokul öğrencilerinin Deprem ve Yardımlaşma Algısı". Journal of Research in Education and Teaching 14 (2):154-179.
Afşaroğlu-Eren, E. (2017). Çocuğun kendi dili içinden resmini değerlendirmek: Duygu ve renk çemberi ile çocuk resimlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası Beşerî Bilimler ve Eğitim Dergisi, 3(2), 158–182.
Akar, H. (2019). Eğitimde nitel araştırma desenleri. In A. Saban & A. Ersoy (Eds.), Eğitimde nitel araştırma desenleri (ss. 140–177). Anı Yayıncılık.
Aksu, G. G., & İmrek, Y. (2023). The earthquake disaster in Türkiye: A review from child and adolescent psychiatry perspective. Düzce Medical Journal, 25(1), 6–14. https://doi.org/10.18678/dtfd.1271852
Alkan, N. Ü. (1999). 1995 Dinar depremi. Türk Psikoloji Bülteni, 5(14), 59–60.
Bandura, A. (2001). Social cognitive theory of mass communication. Media Psychology, 3(3), 265–299. https://doi.org/10.1207/S1532785XMEP0303_03
Barka, A., Altunel, E., & Akyüz, S. (2000). Yeryüzü ve deprem. Boyut Matbaacılık.
Barker, J., & Weller, S. (2003). “Is it fun?” Developing children-centred research methods. International Journal of Sociology and Social Policy, 23(1–2), 33–58.
Bikçe, M. (2015, October 14–16). Türkiye’de hasara ve can kaybına neden olan deprem listesi (1900–2014) [Conference presentation]. 3. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir, Türkiye.
Burkitt, E., Barrett, M., & Davis, A. (2003). Children’s colour choices for completing drawings of affectively characterised topics. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 44(3), 445–455.
Buyurgan, S., & Uysal, Y. (2018). Türkiye’de yaşayan Suriyeli ilkokul öğrencilerinin “savaş” kavramına yönelik resimlerinin analizi. The Journal of Academic Social Science Studies, 68, 41–54.
Buyurgan, S., & Buyurgan, U. (2020). Sanat eğitimi ve öğretimi: Eğitimin her kademesine yönelik yöntem ve tekniklerle (Geliştirilmiş 7. bs.). Pegem Akademi.
Cox, S. (2005). Intention and meaning in young children’s drawing. International Journal of Art & Design Education, 24(2), 115–125.
Creswell, J. W. (2016). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (S. B. Demir, Çev.; 3. bs.). Eğiten Kitap.
Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
Creswell, J. W. (2019). Karma yöntem araştırmalarına giriş (M. Sözbilir, Çev.). Pegem Akademi.
Creswell, J. W. (2020). Nitel araştırma yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
Einarsdottir, J., Dockett, S., & Perry, B. (2009). Making meaning: Children’s perspectives expressed through drawings. Early Childhood Development and Care, 179(2), 217–232.
Erdem, N. P. (1982). Mühendislik jeolojisi. Yıldız Üniversitesi Matbaası.
Ergünay, O. (1996). Afet yönetimi nedir? Nasıl olmalıdır? In T. Tankut (Ed.), Erzincan ve Dinar deneyimleri ışığında Türkiye’nin deprem sorunlarına çözüm arayışları: TÜBİTAK Deprem Sempozyumu (Ankara, 15–16 Şubat 1996) bildiriler kitabı (ss. 263–272). Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK).
Erol, M., & Özdemir, F. (2024). Returning to education after the earthquake in the perspective of teachers in provinces declared as disaster areas: Problems and solution suggestions. Sakarya University Journal of Education, 14(1), 60–78.
Gillham, B. (2000). Case study research methods. Continuum.
Izadkhah, Y. O., & Gibbs, L. (2015). A study of preschoolers’ perceptions of earthquakes through drawing. International Journal of Disaster Risk Reduction, 14, 132–139.
Miller, T. W., & Başoğlu, M. (1992). Posttraumatic stress disorder: The impact of life stress events on adjustment. Integrative Psychiatry, 7, 209–217.
Mitchell, T., Haynes, K., Hall, N., Choong, W., & Oven, K. (2008). The roles of children and youth in communicating disaster risk. Children, Youth and Environments, 18(1), 254–279.
Ökten, M. S., & Kayaalp, A. (2024). Afetlerin gölgesinde çocuklar: Depremler sonrası psikolojik tepkiler ve iyileşme süreci. Eren Dergisi, 3(5), 51–61.
Özsoy, S. (2012). İlköğretim öğrencilerinin çevre algılarının çizdikleri resimler aracılığıyla incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Aksaray Üniversitesi].
Peek, L. (2008). Children and disasters: Understanding vulnerability, developing capacities, and promoting resilience—An introduction. Children, Youth and Environments, 18(1), 1–29.
Penrose, A., & Takaki, M. (2006). Children’s rights in emergencies and disasters. The Lancet, 367(9511), 698–699.
Pınar, E., & Yakışan, M. (2018). İlkokul öğrencilerinin çevre kavramları ile ilgili çizimlerinin analizi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 97–113.
Pfefferbaum, B., Jacobs, A.K., Houston, J.B. et al. Children’s Disaster Reactions: the Influence of Family and Social Factors. Curr Psychiatry Rep 17, 57 (2015). https://doi.org/10.1007/s11920-015-0597-6Punch, S. (2002). Research with children: The same or different from research with adults? Childhood, 9(3), 321–341.
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Ring, K. (2006). Supporting young children drawing: Developing a role. International Journal of Education Through Art, 2(3), 195–209.
Sadık, F., Çakan, H., & Artut, K. (2011). Çocuk resimlerine yansıyan çevre sorunlarının sosyo-ekonomik farklılıklara göre analizi. İlköğretim Online, 10(3), 1066–1080.
Souran, A. (2003). Türkiye depremlerinin istatistiksel analizi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
Stake, R. E. (2006). Multiple case study analysis. Guilford Press.
Şahin, C. (1991). Türkiye afetler coğrafyası. Gazi Üniversitesi Yayınları.
Williams, S. (1995). The psychological consequences of earthquakes and other disasters on children and youth. Special Education Service. https://www.eqc.govt.nz/resilience-and-research/research/search-all-research-reports/the-psychological-consequences-of-earthquakes-and-other-disasters-on-children-and-youth/
Yavuzer, H. (2013). Resimleriyle çocuk (17. bs.). Remzi Kitabevi.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Güncellenmiş 11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, A., Dickinson, J., Priego-Hernández, J., & Teeuw, R. (2023). Children’s disaster knowledge, risk perceptions, and preparedness: A cross-country comparison in Nepal and Turkey. Risk Analysis, 43(4), 747–761. https://doi.org/10.1111/risa.13937
Yıldız, A., Teeuw, R., Dickinson, J., & Roberts, J. (2020). Children’s earthquake preparedness and risk perception: A comparative study of two cities in Turkey, using a modified PRISM approach. International Journal of Disaster Risk Reduction, 49, Article 101666. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2020.101666
