Research article | Open Access
Journal of Research in Education and Teaching 2025, Vol. 14(2) 180-211
Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmene ve Öğrenciye Yönelik İmajları: Çizimler
pp. 180 - 211
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 4/4 | Single/Total Download: 15/8
Abstract
Bu öğrenme amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik ve öğrenciliğe ilişkin zihinsel temsillerini tasvir etmek için sayısal veri toplama yöntemiyle analiz etmektir. Araştırma, öğretmen adaylarının pedagojik benlik algılarını, duygusal çabalarını ve geçmiş deneyimlerinden edinilen imajlarını ortaya çıkarmayı hedeflemektedir. Çalışma grubu, 2023–2024 akademik yılında bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde öğrenilebilen gören 20 sosyal bilgi öğretmen adayından oluşmaktadır. Veriler, “Bir öğretmen çizimi” ve “Bir öğrenci çizimi” talimatlarıyla elde edilen çizimler ve bu çizimleri içeren açık yazılı yazılı anlatımlar yoluyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, Braun ve Clarke'ın (2006) tematik analiz süreci çerçevesi çözümlenmiştir.
Araştırmada, öğretmen figürlerinin genellikle geleneksel öğretmen merkezli anlayışlarla özdeşleştirilmesi; Öğretmenin sınıfının önünde duran, ders anlatan ve bilgi aktaran bir figür olarak temsil edildiğini gösteriyor. Bununla birlikte bazı öğretmen adaylarının öğretmen mutlu, idealist ve izniyle izinde olan bir şekil olarak da tasvirleri gözlemlenmiştir. Öğrenci figürlerinin ağırlıklı olarak pasif, ders dinleyen ve öğretmene odaklanan bireyler temsil edilmiş; Ancak sınırlı sayıda öğrencinin öğrenciyi aktif tutması ya da işbirlikçi bir kişi olarak çizdiği de belirlendi. Hem öğretmenin hem de öğrencinin gelişiminin, geçmişteki öğrencilik deneyimlerinin, kültürel temsiller ve hayal gücüne dayanan pedagojik kurguların etkili olduğu tespit edilmiştir.
Bu araştırmada, öğretmen adaylarının pedagojik kimlik oluşumunda duygusal ve kültürel boyutlarda önemli bir rol oynadığı; zihinsel biçimlerin yalnızca sağlıklı değil, aynı zamanda sosyo-duygusal bileşenlerin ürünü ortaya çıkıyor. Araştırmanın, öğretmen yetiştirme programlarına yönelik etkinlik etkinlikleri, yaratıcı ölçüm araçları ve eleştirel pedagojik yaklaşımlar açısından katkı sunması sağlanmaktadır.
Keywords: Öğretmen imajı, öğrenci temsili, çizim evrensel veri, nitel araştırma, tematik analiz
APA 7th edition
Uygun, K., & AKGUL, G. (2025). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmene ve Öğrenciye Yönelik İmajları: Çizimler. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), 180-211.
Harvard
Uygun, K. and AKGUL, G. (2025). Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmene ve Öğrenciye Yönelik İmajları: Çizimler. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), pp. 180-211.
Chicago 16th edition
Uygun, Kamil and Gorkem AKGUL (2025). "Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmene ve Öğrenciye Yönelik İmajları: Çizimler". Journal of Research in Education and Teaching 14 (2):180-211.
Açıkgöz, K. Ü. (2003). Aktif öğrenme. İzmir: Eğitim Dünyası Yayınları.
Alonso, J. M. (2021). Media and pedagogical imagination: Visual representations of teachers and students. Journal of Visual Literacy, 40(1), 25–41. https://doi.org/10.1080/1051144X.2021.1877659
Beauchamp, C., & Thomas, L. (2009). Understanding teacher identity: An overview of issues in the literature and implications for teacher education. Cambridge Journal of Education, 39(2), 175–189. https://doi.org/10.1080/03057640902902252
Bozkuş, K., & Özdemir, A. A. (2021). Öğretmen adaylarının öğretmen ve öğrenciye yönelik zihinsel temsilleri. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 7(2), 150–168.
Bozkuş, K., & Özdemir, M. (2021). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin algıları: metaforik bir çözümleme. Kastamonu Eğitim Dergisi, 29(3), 507–520. https://doi.org/10.24106/kefdergi.906538
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Britzman, D. P. (2003). Practice makes practice: A critical study of learning to teach. SUNY Press.
Chambers, D. W. (1983). Stereotypic images of the scientist: The Draw-A-Scientist Test. Science Education, 67(2), 255–265. https://doi.org/10.1002/sce.3730670213
Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Day, C., & Gu, Q. (2010). The new lives of teachers. New York: Routledge.
Demirtaş, H., & Altın, M. (2022). Öğretmen adaylarında mesleki tükenmişlik ve duygusal farkındalık ilişkisi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 18(1), 90–112. https://doi.org/10.17244/eku.2022.1318
Demirtaş, Z., & Altın, M. (2022). Öğretmen adaylarının mesleki bağlılıkları ile duygusal farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. İlköğretim Online, 21(1), 35–50. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2022.01.004
Flores, M. A., & Day, C. (2006). Contexts which shape and reshape new teachers’ identities: A multi-perspective study. Teaching and Teacher Education, 22(2), 219–232. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.09.002
Kahveci, H., & Demirhan, E. (2025). Ortaokul 8. Sınıf öğrencilerinin sinektik tekniğine ilişkin görüşleri: basit makineler örneği. Fen, Matematik ve Bilgisayar Eğitiminde Yenilikler Dergisi, 1(2), 109-122.
Karakuş, M., & Cansoy, R. (2021). Öğretmen adaylarının empatik eğilim düzeyleri ile sınıf yönetimi becerileri arasındaki ilişki. Uluslararası Eğitim Yönetimi Dergisi, 5(1), 55–72.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks, CA: Sage Publication.
Patton, M. Q. (2014). Qualitative research and evaluation methods (4th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Saban, A. (2004). Öğretmen adaylarının öğretmen kavramına ilişkin algılarının metafor analizi yoluyla incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 4(2), 461–522.
Sam, L. C., & Ernest, P. (2008). A survey of public images of mathematics. Research in Mathematics Education, 10(2), 191–212.
Şan, E. (Ed.) (2020). İmajı düşünmek. Cogito, 97, 5-16.
Thomas, J. A., Pedersen, J. E., & Finson, K. D. (2001). Validating the Draw-a-Science-Teacher-Test checklist (DASTT-C): Exploring mental models and teacher beliefs. Journal of Science Teacher Education, 12(4), 295–310. https://doi.org/10.1023/A:1014216328867
Trent, J. (2020). Imagining the teacher-self: Drawing as a tool for identity construction in pre-service teacher education. Teaching Education, 31(4), 382–397. https://doi.org/10.1080/10476210.2019.1615614
Weber, S. (2008). Visual images in research. In J. G. Knowles & A. L. Cole (Eds.), Handbook of the arts in qualitative research: Perspectives, methodologies, examples, and issues (pp. 41–53). Sage Publications.
Weber, S., & Mitchell, C. (1996). Drawing ourselves into teaching: Studying the images that shape and distort teacher education. Teaching and Teacher Education, 12(3), 303–313.
Yıldırım, A., & Ok, A. (2020). Öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin algılarının metaforlar yoluyla incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 16(1), 53–76. https://doi.org/10.17244/eku.714540
Yıldırım, B. (2022). Yapay zekâ etkisinde iç mimarlığın geleceği: Bir değerlendirme ve yöntem önerisi, Yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi.
Yılmaz, L., & Bransford, J. (Eds.). (2005). Preparing teachers for a changing world: What teachers should learn and be able to do. Jossey-Bass.
Yılmaz, H. (2023). Öğretmen adaylarının öğrenci merkezli öğretime yönelik görüşleri: Güncel bir bakış. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 10(1), 78–95.
Yılmaz, T. (2023). Öğretmen adaylarının öğrenci merkezli öğretime ilişkin tutumları: Nitel bir inceleme. Eğitim ve Bilim, 48(215), 137–152. https://doi.org/10.15390/EB.2023.12001
Yıldırım, B. ve Kavut. İ.E. (2024). Tasarım imgesinde teknoloji etkisinin eskiz olgusu üzerinden okunması. yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 31, 189-200. https://doi.org/10.17484/yedi.1296890
Zeichner, K. M., & Gore, J. M. (1990). Teacher socialization. In W. R. Houston (Ed.), Handbook of research on teacher education (pp. 329–348). Macmillan.
