Research article | Open Access
Journal of Research in Education and Teaching 2025, Vol. 14(2) 212-235
Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları ile Sosyal Sermaye Algıları Arasındaki İlişki
pp. 212 - 235
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 1/1 | Single/Total Download: 1/1
Abstract
Bu çalışmanın amacı, okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile sosyal sermaye algıları arasındaki ilişkinin tespitidir. Toplumsal faydaya ulaşmada önemli bir kavram olan sosyal sermaye eğitim kurumlarında çalışan okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel bağlılık süreçler ile bağlantılıdır. Bu anlamda çalışmayla, sosyal sermaye ile örgütsel bağlılık kavramları arasında anlamlı farklılık olup olmadığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Isparta’daki resmi ve özel okullarda görevli 6367 öğretmenden oluşmaktadır. Örneklemi ise, kolay örneklem yoluyla seçilen 833 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın veri toplama sürecinde, Kouvonen vd.’nin (2006) geliştirdiği Sosyal Sermaye Ölçeği ve Balay’ın (2000) geliştirdiği Örgütsel Bağlılık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerin yüksek derecede güvenilir ve anlamlı geçerlilikte olduğu görülmüştür. İstatistiksel analizlerde korelasyon analizi, regresyon analizi, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (One-Way Anova) ve Games-Howell Post-Hoc testi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin sosyal sermayelerinin örgütsel bağlılıklarına etkisinin var olduğu görülmüştür. Sosyal sermayenin, örgütsel bağlılığın %09’unu, uyum boyutunun %0.6’sını, özdeşleşme boyutunun %20’sini ve içselleştirme boyutunun ise %07’sini açıkladığı görülmektedir. Örgütsel bağlılık ölçeğinin uyum boyutunun (β=.796; t =-7.6; p<.05) sosyal sermaye üzerinde negatif yönde anlamlı yordayıcı değişken olduğu ve örgütsel bağlılık ölçeğinin özdeşleme ve içselleştirme boyutlarının sosyal sermaye üzerinde pozitif yönde anlamlı yordayıcı değişken olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile sosyal sermaye algılarına ilişkin cinsiyet değişkeni açısından değerlendirildiğinde kadınlara nazaran erkeklerin örgütlerine daha bağlı oldukları görülmüştür. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile sosyal sermaye algılarına ilişkin kariyer basamağı değişkeni açısından değerlendirildiğinde sırasıyla başöğretmen, uzman öğretmen ve öğretmenlerin örgütlerine daha bağlı oldukları görülmüştür. Hem örgütsel bağlılık hem de sosyal sermaye algıları incelendiğinde sözel dersler sırasıyla yetenek, meslek ve sayısal derslere göre daha yüksektir. Okul yöneticileri ve öğretmenlerin örgütsel bağlılıkları ile sosyal sermaye algılarına ilişkin okuldaki öğretmen sayısı değişkeni açısından değerlendirildiğinde sosyal sermaye kavramı ile ilgili sırasıyla 0-20, 21-40, 61 ve üzeri ve 41-60 sayılarındaki öğretmen sayılarının okuldaki yönetici ve öğretmenlerin sosyal sermayelerinin daha fazla olduğu görülmüştür. Bu çalışma sonunda okullarda sosyal sermayenin sağlıklı bir şekilde gelişebilmesi için öğretmenler ve okul yöneticileri arasında iletişimin geliştirilmesi, güvene dayalı ilişkiler kurulması ve öğretmenlerin karar alma sürecine dahil edilmesine yönelik uygulamalar planlanması önerilebilir.
Keywords: Okul yöneticileri, öğretmenler, örgütsel bağlılık, sosyal sermaye
APA 7th edition
Uygur, O. (2025). Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları ile Sosyal Sermaye Algıları Arasındaki İlişki. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), 212-235.
Harvard
Uygur, O. (2025). Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları ile Sosyal Sermaye Algıları Arasındaki İlişki. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), pp. 212-235.
Chicago 16th edition
Uygur, Ozgur (2025). "Okul Yöneticileri ve Öğretmenlerin Örgütsel Bağlılıkları ile Sosyal Sermaye Algıları Arasındaki İlişki". Journal of Research in Education and Teaching 14 (2):212-235.
Ağcasulu, H. (2017). Sosyal sermaye kavramı ve temel bakış açılarının karşılaştırılması. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8 (17), 114-129.
Akıllı, N., Başer, A. A., Dilek, Z. & Akıllı, Y., (2024), Sosyal sermaye ve eğitim: okullarda sosyal sermayenin önemi, Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 16 (1): 58-68.
Akyürek, M. İ. & Çelik, S. (2020). Okullarda sosyal sermaye ve örgüt sağlığı ilişkisi. Gazi University Journal of Gazi Educational Faculty (GUJGEF), 40(2), 50-62.
Allen, N. J. & Meyer, J.P.(1996). Affective, continuance and normative commitment to the organization: an examination of construct validity. Journal of Vocational Behaviour, 49, 252-276.
Anderson, J. B. (2007). Social capital and student learning: empirical results from Latin American primary school. Economics of Education Review, 27, 439-449.
Ayalp, B. G. (2010). Sosyal sermaye ve değer ilişkisi: Özel bir lise örneği. [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Aydemir, M. A. & Tecim, E. (2012). Türk toplumunda aile ve dinin sosyal sermaye potansiyeli. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 43-59.
Babacan, M. E. (2012). Toplumsal paylaşım ağlarında sosyal sermaye pratikleri [Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi.] Ulusal Tez Merkezi.
Balay, R. (2000). Özel ve resmi liselerde yönetici ve öğretmenlerin örgütsel bağlılığı: Ankara ili örneği [Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Baş, F. C. (2017). Sosyal medya davranışının oluşumu: çevrimiçi ortamlarda güven, sosyal sermaye ve saygınlık ilişkisi. [Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi.] Ulusal Tez Merkezi.
Burt, R. S. (2017). Structural holes versus network closure as social capital. Social Capital.
Çalışkan, D. (2014). Yenilikçi oluşumlarda sosyal sermayenin rolü ve Burdur ili üzerine bir araştırma. [Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Çetin, M. Ö. (2004). Örgütsel vatandaşlık davranışı, Nobel Yayınları.
Direk, A. (2019). Eğitim örgütlerinde sosyal sermaye ve şiddet eğilimi düzeyi. [Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi.] Ulusal Tez Merkezi.
Durkan Şimşek, R. D. (2013). İlkokul ve ortaokullardaki sosyal sermaye düzeyi ile öğretmenlerin iş doyumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yüksek Lisans Tezi, Okan Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Ekinci, A. (2008). Genel liselerdeki sosyal sermaye düzeyinin ÖSS başarısına etkisi. [Doktora Tezi, Fırat Üniversitesi.] Ulusal Tez Merkezi.
Ekinci, A., & Karakuş, M. (2011). Okul Müdürlerinin sosyal sermaye liderliği davranışlarının öğretmenler arasındaki sosyal sermaye düzeyine etkisi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 527-553.
Erginer, A. (2006). Avrupa Birliği eğitim sistemleri. Türk Eğitim Sistemiyle karşılaştırmalar. PegamA Yayıncılık.
Ersözlü, A. (2008). Sosyal sermayenin ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin iş doyumuna etkisi: Tokat ili örneği [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Field, John (2008). Sosyal sermaye, çev.: Bahar Bilgen ve Bayram Şen, 2. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
Güngör, G. (2011). İlköğretim okullarının öğretmen görüşlerine göre sosyal sermaye düzeyleri ve dezavantajlılıkları ile ilgili değişkenler arasındaki ilişki: mersin ili Mezitli ilçesi örneği. [Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Günkör, C. (2016). Öğretim elemanlarının sosyal sermaye ve eğitim ortamına ilişkin algıları: Gazi Eğitim Fakültesi örneği. [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi] Ulusal Tez Merkezi.
Karagül, M. (2012). Sosyal sermaye:(kapitalizmin kör noktası). Nobel Yayıncılık.
Kocaoğlu, M. & Şener, E. (2018). Kurum içi girişimcilik, örgütsel bağlılık ve sosyal sermaye ilişkisi: kamu sektörü ve özel sektörde bir karşılaştırma. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(14),164-175.
Köybaşı, F., Uğurlu, T. C. ve Güner, G. A. (2017). Okulların sahip oldukları sosyal sermayeye ilişkin öğretmen görüşleri. YYÜ Eğitim Fakültesi. 14 (1), 102-122.
Leong, C. S. (1996). The moderating effect of organizational commitment on the occupational stress outcome realitionship. Human Relations, 49 (10), 1345-1361.
McDonald, D. J. & Makin, P. J. (2000). The psychological contract, organizational commitment and job satisfactiono of temporary staff. Leadership & Organization Development Journal, 21 (2), 84-91.
Meyer, J. P. & Allen, N. J. (1997). Commitment in the workplace: theory, research and application. Sage, Thousands Oaks.
Putnam, R. D. (1995). Bowling alone: America's declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65-78.
Sayadi, E. & Hayati, A. (2014). The Relationship between social capital and organizational commitment of employees in zanjan education organization: (a case study), International Journal of Academic Research in Economics and Management Sciences, 3(5): 166-177.
Sağlam Arı, G. (2003). Yöneticiye duyulan güven örgütsel bağlılığı artırır mı? Gazi Üniversitesi Ticaret Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 17-36.
Sönmez, V. (2009). Program geliştirmede öğretmen el kitabı. Anı Yayıncılık.
Şahin, C. (2011). Sosyal sermaye ve entelektüel sermayenin ilköğretim ile ortaöğretim okullarında kullanılma düzeylerinin okul yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi. [Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi.] Ulusal Tez Merkezi.
Tayyah, S. & Tariq, N. (2001).Development of an indigenous organizational commitment questionnaire, Pakistan Journal of Psychological Research, ProQuest Psychology Journals, 16: 1-2, 31-44.
Tutkun, Ö. F. (2010). 21. yüzyılda eğitim programının felsefi boyutları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(3), 993-1016.
Wiener, Y. (1982). Commitment in organizations, a normative view. Academy of Management Review, 7 (3), 418-428.
Woolcock, M. & Narayan, D. (2006). Social capital: implications for development theory, research, and policy revisited. The search for empowerment: Social capital as idea and practice at the World Bank.
Yağmur Büyükilikmen, A. (2015). Sosyal sermaye ve ölçülmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 10, 45-52.
