Research article | Open Access
Journal of Research in Education and Teaching 2025, Vol. 14(2) 75-109
Türkçe Öğretmeni Adaylarının Farklılaştırılmış Öğretime Yönelik Görüşleri
pp. 75 - 109
Publish Date: December 31, 2025 | Single/Total View: 4/3 | Single/Total Download: 5/4
Abstract
Bu araştırmanın temel amacı, Türkçe öğretmeni adaylarının farklılaştırılmış öğretime dair görüşlerini derinlemesine incelemektir. Çalışma grubu, 2024-2025 Eğitim-Öğretim Yılı bahar döneminde bir devlet üniversitesinin Türkçe Öğretmenliği Lisans Programı'nda 3. sınıfta öğrenim gören, kolay ulaşılabilirlik örneklemesiyle seçilmiş toplam 30 öğretmen adayından oluşmaktadır. Nitel yöntemle gerçekleştirilen bu çalışmanın verileri, hem açık uçlu sorular hem de metafor oluşturma bölümleri içeren "Farklılaştırılmış Öğretime İlişkin Öğrenci Görüşleri Formu" aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi ile çözümlenmiştir. Temel bulgulara göre adaylar, farklılaştırılmış öğretimi büyük ölçüde "İlgi ve Gereksinime Dayalı Öğretim" olarak tanımlamaktadır. Bu tanımlama, yaklaşımın öğrenci ihtiyaçlarına duyarsızlık olmadığını veya gereksinimleri göz ardı etmediğini açıkça göstermiştir. Değerlendirme boyutunda ise adaylar, bireysel performansın ölçülmesi, öğrenme sürecinin takibi ve geleneksel ölçme araçlarının kullanımı olmak üzere üç unsuru eşit düzeyde önemli kabul etmektedirler. Uygulamaların en büyük avantajı, büyük oranda bireysel farklılıklara cevap verebilme yeteneği olarak görülürken, en önemli kısıtlılık ise sınıf içi süre yetersizliği olarak belirtilmiştir. Adayların farklılaştırma boyutlarına dair görüşleri şöyledir: İçerik, öğrencinin güçlü yönleri ve ilgi alanları temel alınarak farklılaştırılabilir; süreç, etkinlikler ve uygulamalarla çeşitlendirilebilir; ürün ise çoklu seçenek sunma, uygulamaya dayalı oluşturma ve ilgi alanlarına yönlendirme gibi yollarla geliştirilebilir. Öğrenme ortamı için ise öğrenci merkezli öğrenme alanları oluşturulması gerektiği dile getirilmiştir. Son olarak, öğretmen adayları, farklılaştırılmış öğretimin öğrenci motivasyonunu artırmadaki temel gücünün, öğrenmenin gereksinime uygun düzeyde sağlanmasından kaynaklandığını ifade etmişlerdir. Tüm bu bulgulara ve elde edilen metaforlara dayanarak, yapılan bu araştırmada öğretmen adaylarının farklılaştırılmış öğretime yönelik bilgilerinin yeterli düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Farklılaştırılmış öğretime dair öneriler üç ana başlıkta toplanmıştır: Öğretmen yetiştirme programları, uygulama ağırlıklı modüllerin artırılması ve uygulama atölyeleri kurulmasını kapsamaktadır. Okul ortamlarına yönelik olarak ise esnek sınıf düzenlemeleri, zengin materyal havuzları ve öğretmenler için mesleki gelişim atölyelerinin oluşturulması önerilmiştir. Son olarak, gelecek araştırmaların daha geniş örneklemlerle ve karma yöntemler kullanılarak yürütülmesi tavsiye edilmektedir.
Keywords: Öğretmen adayları görüşleri, farklılaştırılmış öğretim, öğrenme yaklaşımı, inceleme
APA 7th edition
Serbes, B., & Turkben, T. (2025). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Farklılaştırılmış Öğretime Yönelik Görüşleri. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), 75-109.
Harvard
Serbes, B. and Turkben, T. (2025). Türkçe Öğretmeni Adaylarının Farklılaştırılmış Öğretime Yönelik Görüşleri. Journal of Research in Education and Teaching, 14(2), pp. 75-109.
Chicago 16th edition
Serbes, Birce and Tuncay Turkben (2025). "Türkçe Öğretmeni Adaylarının Farklılaştırılmış Öğretime Yönelik Görüşleri". Journal of Research in Education and Teaching 14 (2):75-109.
Abaza, C., & Genç, E. (2024). Farklılaştırılmış öğretim uygulamasının 7. sınıf öğrencilerinin matematik öğrenme yaklaşımları ve akademik başarılarına etkisi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 60(60), 154-171. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1389206
Akıllı, M., Keskin, H. K., & Ay, Ş. (2017). Farklılaştırılmış fen deneylerini değerlendirme sürecinin öğrencilerin fene karşı tutum ve motivasyonları üzerindeki etkisi. e – Kafkas Eğitim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 51-56.
Arslanhan, Ş., & Sözer, M. A. (2020). Farklılaştırılmış öğretim yaklaşımının akademik başarılarına etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Journal of International Social Research, 13(69), 856-867. http://doi.org./10.17719/jisr.2020.4005
Aşiroğlu, S. C. (2016). Okulöncesi öğretmen adaylarının farklılaştırılmış öğretim konusundaki öz-yeterliklerine ilişkin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 948-960. https://doi.org/10.17860/mersinefd.282393
Aydoğan Yenmez, A., & Özpınar, İ. (2017). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim uygulama pratikleri: Öğrenim süreci üzerine öğretmen ve öğrenci düşünceleri. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 344-363. https://doi.org/10.24315/trkefd.290805
Bal, A. P. (2023). Assessing the impact of differentiated instruction on mathematics achievement and attitudes of secondary school learners. South African Journal of Education, 43(1), 1-10. https://doi.org/10.15700/saje.v43n1a2065
Bozpolat, E., & Şentürk, B. (2024). Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime ilişkin yeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, (16), 461-490. https://doi.org/10.47994/usbad.1582862
Çam, Ş. S., & Acat, M. B. (2023). Öğretmenlerin farklılaştırılmış öğretim yaklaşımını uygulama ve buna ilişkin yetkinlik düzeyleri. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(1), 96-120.
Delice, T. (2019). İlköğretim yedinci sınıf öğrencileri için farklılaştırılmış matematik öğretiminin akademik başarıya etkisi [Yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
Demir, S. (2013). Farklılaştırılmış öğretim yöntemlerinin öğrencilerin akademik başarı, öğrenme yaklaşımları ve kalıcılık puanları üzerindeki etkisi [Doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
Demirkaya, A. S. (2018). Sınıf öğretmenlerinin farklılaştırılmış öğretime yönelik yeterlik ve uygulama düzeylerine ilişkin algıları [Doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
Deringöl Karataş, Y. (2013). Farklılaştırılmış matematik öğretiminin üstün zekâlı ve yetenekli öğrencilerde erişiye, yaratıcılığa, tutuma ve akademik benliğe etkisi [Doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
Estaiteyeh, M., & DeCoito, I. (2023). Planning for differentiated instruction: Empowering teacher candidates in STEM education. Can. J. Sci. Math. Techn. Educ., 23, 5–26. https://doi.org/10.1007/s42330-023-002705
Gaitas, S., Carêto, C., Peixoto, F., & Silva, J. C. (2022). Differentiated instruction: 'to be, or not to be, that is the question'. International Journal of Inclusive Education, 28(3), 1-17. https://doi.org/10.1080/13603116.2022.2119290
Karadağ, R., & Yaşar Ş. (2010). Effects of differentiated instruction on students' attitudes towards Turkish courses. Procedia Social and Behavioral Sciences, 9, 1394-1399.
Karip, F., & Şata, M. (2018). Farklılaştırılmış görsel sanatlar öğretiminin 7. sınıf öğrencilerinin çalışmalarına ve derse yönelik tutumlarına etkisi. Turkish Studies Educational Sciences, 13(11), 841-864. http://doi.org/10.7827/TurkishStudies.13213
Koç, H., & Gürgür, H. (2021). Kaynaştırma sınıf öğretmenlerinin uygulamalarında farklılaştırılmış öğretime ilişkin izlerin incelenmesi. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 3(2), 138-148.
Köseoğlu, M. K. (2016). Farklılaştırılmış ev ödevlerinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan öğrencilerin ev ödevlerine yönelik tutumlarına etkileri [Yüksek lisans tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
Levy, H. M. (2008). Meeting the needs of all students through differentiated instruction: Helping every child reach end exceed standarts. The Clearing House, 82, 161-164.
Maeng, J. L. & Bell, R.L. 2015. Differentiating science instruction: Secondary science teachers’ practices. International Journal of Science Education, 37(13), 2065–2090.
Marks, A., Woolcott, G., & Markopoulos, C. (2021). Differentiating instruction: Development of a practice framework for and with secondary mathematics classroom teachers. International Electronic Journal of Mathematics Education, 16(3), em0657. https://doi.org/10.29333/iejme/11198
Melesse, T., & Belay, S. (2022). Differentiating instruction in primary and middle schools: Do es variation in students learning attributes matter? Cogent Education, 9(1), 2105552. https://doi.org/10.1080/2331186X.2022.2105552
Mutlu, N. & Öztürk, M. (2017). Sosyal bilgiler ve tarih derslerinde farklılaştırılmış öğretime yönelik öğretmen algıları ve uygulamaları. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(2), 379-402. https://doi.org/10.24315/trkefd.301189
Özkanoğlu, Ö. (2015). Okul öncesi öğretmenlerinin ilk yıllar programında farklılaştırılmış öğretim hakkında görüş ve uygulamaları [Doktora tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
Özer, S. & Yılmaz, E. (2018). Düşünme stillerine göre farklılaştırılmış öğretim etkinliklerine ilişkin öğrenci görüşleri. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 131-146. https://doi.org/10.19126/suje.433765
Pürsün, T. & Efilti, E. (2017). Kaynaştırma sınıflarında çoklu zekâ ve farklılaştırılmış öğretim uygulamalarının kullanımına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 227-242.
Şan, İ. & Çoban Türegün, B. (2021). Farklılaştırılmış öğretimin İngilizce dersinde akademik başarıya etkisi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(1), 184-191.
Taş, F. & Sırmacı, N. (2018). Farklılaştırılmış öğretim tasarımının öğrencilerin bilişüstü becerilerine ve matematik akademik başarılarına etkisi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(2), 336-351. https://doi.org/10.17556/erziefd.312251
Tomlinson, C. A. (1999). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners. Association for Supervision and Curriculum Development.
Tomlinson, C. A. (2001). How to differentiate instruction in mixed-ability classrooms. Association for Supervision and Curriculum Development.
Tomlinson, C. A. (2014). The differentiated classroom: responding to the needs of all learners. (2nd ed). ASCD.
Türkben, T. & Kaya, D. (2024). Öğrenme stillerine dayalı farklılaştırılmış öğretim etkinliklerinin öğrencilerin dinleme becerisi üzerine etkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 13(3), 694-709. https://doi.org/10.30703/cije.1435524
Ulusoy, A., & Taşer, S. (2024). Sosyal bilgiler dersinde farklılaştırılmış öğretim uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, (72), 571-601. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1495720
Yaprakgül, B. (2019). Fizik dersinde uygulanan farklılaştırılmış öğretim yönteminin öğrencilerin akademik başarılarına ve sınıf yönetimine etkisi [Yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
Wan, S.W.Y. 2017. Differentiated instruction: Are Hong Kong inservice teachers ready? Teachers and Teaching, 23(3), 284–311.
